Akü mü bitti, alternatör mü arızalı? Oto elektrik arızalarını ayırt etmek

Kış sabahı, kontağı çeviriyorsunuz ve marş motoru ağır ağır dönüyor ya da sadece bir tık sesi geliyor. Çoğu kişinin ilk tahmini “akü bitti” olur. Bazen doğrudur; bazen de akü sağlamdır ve asıl sorun onu şarj edemeyen bir alternatörde ya da gece boyunca aküyü boşaltan bir kaçak akımdadır. Yanlış teşhis, sağlam bir akünün boşuna değişmesi demektir.

Üç olası suçlu

• Akü: Enerjiyi depolar. Yaşlandıkça kapasitesi düşer; soğukta bu düşüş belirginleşir.
• Alternatör (şarj dinamosu): Motor çalışırken aküyü şarj eder ve aracın elektriğini besler.
• Kaçak akım: Araç kapalıyken bir devrenin (bozuk bir röle, sonradan takılmış bir cihaz, kapanmayan bir modül) sürekli akım çekmesi.

Belirtiler ne söylüyor?

• Sabah zor çalışıyor ama takviyeyle çalıştıktan sonra sorun yok: Akü yaşlanmış olabilir.
• Takviyeyle çalışıyor, kısa süre sonra yine stop ediyor ya da farlar sönükleşiyor: Şarj sistemi (alternatör ya da kayışı) şüpheli.
• Akü yeni ama birkaç gün beklemeden sonra boşalıyor: Kaçak akım olabilir.
• Akü / şarj lambası seyir halinde yandı: Alternatör şarj etmiyor ya da V-kayışı koptu. Kayış koptuysa birçok araçta devirdaim de dönmez; hararet riskine karşı uzun yol yapmayın.
• Farlar rölantide sönük, gaz verince parlıyor: Şarj sistemi zayıf.

Ölçmeden karar vermeyin

Elektrik arızası tahminle değil ölçümle çözülür. Atölyemizde oto elektrik kontrolünde şunları yapıyoruz:

1. Akü testi: Test cihazıyla akünün dinlenme voltajı ve soğuk marş kapasitesi (CCA) ölçülür. Dinlenmiş, tam dolu bir akü yaklaşık 12,6 volt civarındadır; voltaj tek başına yeterli değildir, kapasite testi asıl sonucu verir.
2. Şarj testi: Motor çalışırken şarj voltajı ölçülür; çoğu araçta yaklaşık 13,8 ile 14,7 volt arası beklenir. Yük altında da (farlar, fan, kalorifer açıkken) kontrol edilir.
3. Kaçak akım ölçümü: Araç kilitlenip modüller uykuya geçtikten sonra çekilen akım ölçülür; yüksekse sigortalar tek tek çekilerek kaynağı bulunur.
4. Arıza kodları: Modern araçlarda şarj ve akü yönetim sistemine ait kodlar bilgisayarla okunur.

Start-stop sistemli araçlarda dikkat

Start-stop özellikli araçlar özel aküler (AGM ya da EFB) kullanır. Bu araçlara standart akü takmak hem akünün ömrünü kısaltır hem de start-stop’un çalışmamasına yol açar. Bazı araçlarda yeni akünün sisteme bilgisayarla tanıtılması gerekir; aksi halde şarj yönetimi yanlış çalışır.

Diğer sık elektrik arızaları

• Marş motoru: Tık sesi var ama motor dönmüyor, akü de sağlamsa marş motoru şüphelidir.
• Sensör ve soket arızaları: Oksitlenmiş ya da gevşek bir soket, panelde birden fazla uyarı lambasının birden yanmasına yol açabilir.
• Aydınlatma: Far, stop ve sinyal arızaları; muayene öncesi mutlaka kontrol edilmeli.
• Cam, kilit ve konfor elektriği.

Akünün ömrünü uzatmak için

• Kısa mesafeleri azaltın; akü tam dolmaya fırsat bulamaz.
• Uzun süre kullanmayacağınız araçta aküyü şarj cihazına bağlayın ya da kutup başını sökün.
• Kutup başlarını temiz ve sıkı tutun.
• Kışa girmeden aküyü test ettirin (kış bakımı rehberimiz).

Sık sorulanlar