Triger zinciri sesi: zincir değişimi ne zaman gerekir?

“Bizim araç zincirli, triger derdi yok.” Atölyemizde sık duyduğumuz bir cümle. Doğru, triger zinciri kayış gibi belirli kilometrede değişmez. Ama sonsuza kadar da gitmez. Zincir zamanla uzar, gergisi yorulur, kızakları aşınır. Erken fark edilirse değişimi planlı bir iştir; ihmal edilirse motoru ağır hasara sokabilir.

Zincir neden uzar?

Zincir, yüzlerce küçük bakla ve pimden oluşur. Her pimde çok küçük bir aşınma olur; bu aşınmalar toplandığında zincir birkaç milimetre uzar. Uzamayı hızlandıran başlıca nedenler:

• Yağ bakımının aksatılması: Kirlenen, incelen yağ pimleri yağlayamaz. Zincir ömrünün bir numaralı düşmanı geciken yağ değişimidir.
• Yanlış yağ: Motorun istediği onay koduna uymayan yağ.
• Sık kısa mesafe: Motor çalışma sıcaklığına ulaşmadan durdurulduğunda yağ yeterince korumaz.
• Gergi ve kızak aşınması: Hidrolik gergi motor yağ basıncıyla çalışır; yağ basıncı ya da gergi zayıfladığında zincir boşta çırpar.

Belirtileri nelerdir?

• Soğuk çalıştırmada birkaç saniyelik metalik şakırtı. Gergi henüz yağ basıncıyla dolmadığında zincir boşta vurur. En tipik belirti budur.
• Rölantide ya da düşük devirde motorun önünden ya da arkasından gelen sürtünme sesi.
• Motor arıza lambası ve eksantrik/krank uyumsuzluğu gösteren arıza kodları (ör. P0016, P0017).
• Çekiş kaybı, düzensiz rölanti.

Bazı motorlar zincir sorunlarıyla bilinir; örneğin BMW N47 dizel motorlar ve ilk nesil 1.2 / 1.4 TSI motorlar. Fiat 1.3 Multijet de zincirli motorlardandır ve yağ bakımına hassastır. Bu motorlardan birine sahipseniz sese karşı daha dikkatli olun.

Zincir sesiyle yola devam edilir mi?

Kısa süre edilebilir ama risklidir. Zincir yeterince uzadığında dişliden atlayabilir; bu durumda motorun zamanlaması bozulur ve supaplar pistona çarpabilir. Sesi ilk duyduğunuz an kontrol ettirmek, hem işçiliği hem riski en küçük tutar.

Teşhisi nasıl koyuyoruz?

Ses tek başına kesin teşhis değildir; benzer sesi yorgun bir V-kayışı gergisi ya da gevşek bir ısı kalkanı da çıkarabilir. Bu yüzden:

1. Motoru soğukken dinliyoruz,
2. Bilgisayarlı arıza tespiti ile kodları okuyoruz,
3. Canlı veride eksantrik ve krank konumları arasındaki sapmayı izliyoruz (birçok motorda zincir uzaması bu değerden okunur),
4. Gerekirse kapağı açıp gergi ve kızaklara bakıyoruz.

Zincir değişiminde neler yapılır?

Doğru iş, sadece zinciri değil seti değiştirmektir: zincir, hidrolik gergi, kızaklar ve gerekirse dişliler. Yeni zincir eski dişliyle çalıştırılırsa kısa sürede yine uzar. Değişim sonrası motor ayarı kontrol edilir ve yağ yenilenir. Atölyemizde triger zinciri değişimini bu şekilde yapıyoruz; parçaları aynı binadaki yedek parça mağazamızdan temin ettiğimiz için aracınız günlerce beklemez.

Zinciri korumanın yolu

• Yağı zamanında ve motorun istediği onaylı yağla değiştirin (doğru yağ seçimi).
• Yağ seviyesini ayda bir kontrol edin.
• Motor soğukken yüksek devirden kaçının.
• İlk şakırtıda erteleme yapmayın.

Sık sorulanlar